Người Việt kiêng số bốn chủ yếu vì trong Hán Việt bốn là tứ, đọc gần với tử nghĩa là chết, một quan niệm chịu ảnh hưởng nhiều từ văn hoá người Hoa. Số bảy là thất, dễ gợi tới thất bát, thất bại. Nhưng cũng có rất nhiều người hiểu bốn là bốn mùa, bảy là con số của vía nam giới, nên không hề kiêng.
Chào bạn, đây là Nhà Sưu Tập. Nếu bạn từng thấy một toà nhà không có tầng bốn, hay một người bán sim nói nhỏ số này có số bốn đó nha, thì tập này giải thích cho bạn những kiêng kỵ ấy từ đâu ra, và vì sao không phải ai cũng tin.
Số bốn: chuyện đồng âm
Gốc của việc kiêng số bốn là chuyện đồng âm. Trong tiếng Hán và trong cách đọc Hán Việt, chữ bốn là tứ, nghe gần với chữ tử là chết. Ở một số nơi trong văn hoá Đông Á, sự đồng âm này mạnh tới mức nhiều toà nhà bỏ tầng bốn, bệnh viện tránh phòng số bốn.
Ở Việt Nam, ảnh hưởng này rõ nhất ở những cộng đồng buôn bán chịu ảnh hưởng văn hoá Hoa và ở những người chơi sim, biển số. Có người tránh số bốn ở đuôi điện thoại, có người tránh nhà số bốn.
Nhưng tiếng Việt thuần thì nói bốn, không nói tứ. Với nhiều người Việt, đặc biệt ở nông thôn, chữ bốn chẳng gợi gì tới chết chóc. Ngược lại, tứ quý là bốn mùa, tứ bình là bộ tranh bốn mùa, đều là những thứ đẹp.
Thế nên kiêng hay không kiêng số bốn phụ thuộc rất nhiều vào môi trường văn hoá của từng người.
Ngay trong một gia đình cũng có thể có hai thái độ. Ông bà gốc Bắc chẳng bận tâm, con dâu lớn lên trong khu buôn bán ở Chợ Lớn thì tránh số bốn từ số nhà tới số điện thoại. Hai cách nghĩ ấy sống chung được, miễn đừng ai bắt người kia phải theo mình.
Số bảy: thất bát hay số của vía?
Số bảy trong Hán Việt là thất, và chữ thất cũng có nghĩa là mất, như thất bát, thất bại, thất lạc. Người hay để ý cách đọc Hán Việt thấy không thích số bảy vì vậy.
Người Việt còn có tháng bảy âm lịch với mưa ngâu, với tháng cô hồn trong quan niệm dân gian. Nhiều người kiêng làm việc lớn trong tháng này. Điều đó cũng phủ lên số bảy một chút e dè.
Nhưng như mình đã kể ở tập trước, đàn ông bảy vía, nên số bảy cũng gắn với chính con người. Và khi số bảy đứng trong những cụm như bảy chín, bảy tám, nó lại được gọi là thần tài lớn, ông địa lớn.
Chính sự nước đôi đó cho thấy con số không mang sẵn tốt xấu. Người ta đọc chúng theo cụm, theo hoàn cảnh, theo điều mình mong.
Những kiêng kỵ con số khác
Từ văn hoá phương Tây, số mười ba gắn với xui xẻo cũng theo phim ảnh, sách báo mà vào Việt Nam. Có toà nhà bỏ tầng mười ba, có người không thích ngày mười ba.
Trong dân gian Việt có câu bốn chín chưa qua, năm ba đã tới, nói về những tuổi được cho là có hạn. Nhiều gia đình để ý tới những tuổi này, làm lễ cầu an.
Có những kiêng kỵ gắn với ngày tháng, như mùng năm, mười bốn, hai mươi ba âm lịch. Mình sẽ có một tập riêng về ngày tốt xấu.
Những kiêng kỵ này cộng lại tạo ra một bức tranh phong phú. Mỗi người chọn tin một phần, tuỳ gia đình và trải nghiệm của mình.
Khi số xấu được đọc thành số đẹp
Điều thú vị nhất là cách người Việt hoá giải con số bằng cách đọc. Cụm bốn không bảy tám, chứa cả số bốn lẫn số bảy, lại được đọc là bốn mùa không thất bát, thành một lời chúc no đủ.
Có người có số điện thoại nhiều số bốn thì đọc thành tứ quý bốn mùa. Có người cầm biển số nhiều số bảy thì cười bảo bảy là số vía của đàn ông, xe mình có vía che chở.
Cách đọc lại này không phải tự lừa mình, mà là một nét lạc quan của văn hoá: con số chỉ là con số, ý nghĩa là do mình gán.
Người trong nghề sim hay biển số đôi khi lạm dụng điều này để bán hàng, đọc mọi con số thành lời chúc. Nghe cho vui, nhưng đừng vì thế mà trả thêm tiền.
Kiêng vừa đủ, sống thoải mái
Kiêng kỵ con số là một phần văn hoá, không có gì sai khi ai đó chọn tránh số mình không thích. Chọn một con số làm mình thấy dễ chịu là quyền của mỗi người.
Điều không nên là để nỗi sợ con số chi phối những quyết định lớn: từ bỏ một căn nhà tốt chỉ vì số nhà, từ chối một cơ hội chỉ vì ngày ký có số bốn. Cái giá có khi lớn hơn nhiều so với cái xui tưởng tượng.
Cũng không nên chê cười người khác vì họ kiêng. Có thể đó là niềm tin gia đình truyền lại, là cách họ thấy an tâm.
Câu hỏi để bạn tự hỏi: có con số nào bạn đang tránh mà không nhớ nổi vì sao mình tránh nó không.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao một số toà nhà không có tầng bốn?
Vì số bốn trong cách đọc Hán gần với chữ chết, nên một số chủ đầu tư bỏ tầng bốn hoặc đổi cách gọi để khách hàng dễ chịu. Đây là chuyện tâm lý thị trường, không phải quy định.
Số bảy có phải số xấu không?
Không hẳn. Số bảy đọc là thất trong Hán Việt nên có người e dè, nhưng nó cũng gắn với quan niệm đàn ông bảy vía, và các cụm như bảy chín được gọi là thần tài lớn.
Bốn không bảy tám có nghĩa gì?
Theo cách đọc dân gian, cụm này được hiểu là bốn mùa không thất bát, tức một lời chúc làm ăn đủ đầy quanh năm. Đây là ví dụ con số tưởng xấu được đọc thành tốt.
Tuổi bốn chín năm ba là gì?
Đó là câu dân gian bốn chín chưa qua năm ba đã tới, nói về những tuổi được cho là có hạn. Nhiều gia đình làm lễ cầu an vào những năm này theo phong tục.
Người Việt có kiêng số mười ba không?
Kiêng số mười ba chủ yếu đến từ văn hoá phương Tây và lan vào qua phim ảnh, sách báo. Một số người Việt để ý, nhưng không phổ biến bằng chuyện kiêng số bốn.
