Sưu tập tên miền là giữ những cái tên mình thấy có nghĩa, có hồn, rồi chăm chúng như chăm một bộ sưu tập, trả phí giữ tên đều đặn và sẵn lòng trao tên cho người sẽ dùng nó thật. Đầu cơ thì khác ở động cơ: ôm tên chỉ để chờ ai đó cần mà ép giá, không quan tâm tên ấy nói gì.
Chào bạn, đây là Nhà Sưu Tập, mình là Bảo Thiện. Tập đầu tiên này mình muốn nói cho rõ một chuyện mà ai mới nghe tới thú chơi tên miền cũng thắc mắc: giữ một đống địa chỉ trên mạng thì khác gì người ôm đất chờ giá. Câu trả lời nằm ở cách người ta chọn tên, giữ tên và trao tên.
Sưu tập tên miền thật ra là sưu tập cái gì?
Một tên miền là cái địa chỉ chữ mà bạn gõ vào trình duyệt để tới một trang web. Đằng sau nó là một dãy số máy tính đọc được, còn cái tên chỉ để người nhớ. Thế nên giá trị của tên miền không nằm ở kỹ thuật, mà nằm ở chữ: chữ nào dễ nhớ, chữ nào nói đúng một nghề, một vùng đất, một ý tưởng.
Người sưu tập tên miền vì vậy là người sưu tập chữ. Giống người chơi tem chọn những con tem có câu chuyện, người giữ tên miền chọn những cái tên mà nghe một lần là hiểu nó dành cho ai.
Có điều khác tem ở chỗ tên miền không cầm được trong tay. Bạn không sở hữu nó vĩnh viễn, mà thuê quyền dùng theo từng năm và phải gia hạn. Ngừng trả phí là tên rơi ra ngoài, ai cũng đăng ký được. Nghĩa là bộ sưu tập này sống nhờ sự chăm sóc liên tục.
Chính chỗ phải chăm đều ấy làm thú chơi này khác hẳn chuyện mua một lần rồi cất tủ. Mỗi cái tên trong bộ sưu tập là một lời hứa nhỏ với chính mình rằng mình còn tin nó đáng giữ.
Đầu cơ tên miền là gì và vì sao người ta khó chịu?
Đầu cơ hiểu theo nghĩa xấu nhất là đăng ký thật nhiều tên, nhất là tên trùng hoặc na ná thương hiệu người khác, rồi chờ chủ thương hiệu tìm tới để đòi một khoản thật lớn. Người làm vậy không định dùng tên, cũng chẳng để ý tên nói gì, chỉ đặt bẫy ở đúng chỗ người khác cần đi qua.
Kiểu này người trong giới gọi là chiếm tên. Nó bị ghét vì nó không tạo ra gì, chỉ chặn đường. Một tiệm bánh đã có tên tuổi ở địa phương, tới lúc muốn làm trang web thì thấy tên mình đã bị ai đó giữ và rao giá trên trời.
Trên thế giới có hẳn một thủ tục giải quyết tranh chấp tên miền dành cho những vụ như vậy. Chủ thương hiệu có thể khiếu nại, và nếu chứng minh được người giữ tên hành xử với ý xấu, tên có thể bị chuyển về cho họ.
Ranh giới vì thế khá rõ. Giữ một từ chung của ngôn ngữ, như tên một nghề hay một món ăn, là chuyện bình thường, vì không ai độc quyền được chữ chung. Còn giữ đúng tên riêng người khác đã gây dựng thì là đi vào vùng xám, và người sưu tập tử tế tránh xa.
Ba thói quen phân biệt người sưu tập với người ôm tên
Thói quen thứ nhất là chọn tên vì nghĩa chứ không vì đoán giá. Người sưu tập hay có một chủ đề, hay ít nhất một gu. Họ giải thích được vì sao giữ cái tên đó: nó đẹp, nó đúng, nó gợi một cái nghề có thật.
Thói quen thứ hai là giữ lâu. Người sưu tập chấp nhận trả phí gia hạn năm này qua năm khác cho một cái tên chưa ai hỏi tới, vì họ thấy nó đáng giữ. Người ôm tên thì thường đăng ký hàng loạt, năm sau thấy không ai hỏi là bỏ hàng loạt.
Thói quen thứ ba là sẵn lòng trao tên cho người dùng thật. Khi một người làm nghề thật tìm tới, muốn dựng trang cho tiệm, cho trường, cho dự án của họ, người sưu tập nói chuyện tử tế, ra giá có lý do và không nắm thóp người ta.
Ba thói quen này không cần ai kiểm tra. Bạn tự nhìn vào danh sách tên của mình là biết mình đang đứng bên nào.
Vì sao lại có người mê giữ tên miền?
Lý do đầu tiên khá giống mọi thú sưu tập: niềm vui khi tìm ra. Có những buổi tối ngồi tra, thử ghép chữ này với chữ kia, rồi bất ngờ thấy một cái tên đẹp vẫn còn trống.
Lý do thứ hai là cái tên gắn với nghề hoặc quê của mình. Nhiều người giữ tên miền mang tên làng, tên đặc sản quê nhà, tên cái nghề cha mẹ từng làm. Họ không định bán, chỉ muốn chắc rằng cái tên ấy không rơi vào tay người dùng nó bừa bãi.
Lý do thứ ba thực tế hơn: một tên miền tốt là nền móng cho một dự án sau này. Người hay làm kinh doanh biết rằng tới lúc cần, tìm được tên đẹp còn trống là rất khó. Giữ sẵn vài cái tên đúng nghề cũng như để dành một miếng đất mặt tiền.
Và có người giữ chỉ vì thấy chữ đẹp. Một tổ hợp ngắn, đọc lên êm tai, viết ra cân đối.
Người mới nên hiểu gì trước khi giữ cái tên đầu tiên?
Điều đầu tiên là đừng nghĩ đây là cách làm giàu nhanh. Phần lớn tên miền được đăng ký ra không bao giờ có ai hỏi mua. Người giữ lâu năm đều có những cái tên trả phí cả chục năm mà chưa một lời hỏi.
Điều thứ hai là phí gia hạn cộng dồn rất nhanh. Một tên thì nhẹ, nhưng năm mươi tên thì mỗi năm là một khoản không nhỏ. Hãy bắt đầu với vài cái tên bạn thật sự thích và nói được vì sao thích.
Điều thứ ba là học cách đọc nghĩa tên trước. Tên miền tiếng Việt viết không dấu, một chuỗi chữ có khi đọc ra hai ba nghĩa khác hẳn. Đọc sai là giữ nhầm, có khi còn giữ phải một cái tên nghĩa xấu mà không biết.
Nếu muốn xem một kho tên miền tiếng Việt đã được đọc nghĩa và tuyển chọn để học cách người ta chọn tên, bạn có thể ghé Tên Miền Đẳng Cấp tại tenmiendangcap.com.
Câu hỏi thường gặp
Giữ tên miền mà không dùng có phạm luật không?
Giữ một tên miền chưa dùng là chuyện bình thường, rất nhiều người và doanh nghiệp làm vậy. Rắc rối chỉ đến khi tên đó trùng hoặc gây nhầm với thương hiệu của người khác và bạn có ý xấu. Khi đó chủ thương hiệu có quyền khiếu nại đòi lại tên.
Sưu tập tên miền có cần biết lập trình không?
Không cần. Việc đăng ký, gia hạn và trỏ tên miền đều làm được qua giao diện của nhà đăng ký. Thứ cần hơn là vốn chữ, hiểu nghề, hiểu người dùng và tính kỷ luật để không bỏ lỡ ngày gia hạn.
Một người sưu tập thường giữ bao nhiêu tên?
Không có con số chuẩn. Có người chỉ giữ vài tên mang tên quê và nghề của mình, có người giữ cả nghìn tên theo nhiều chủ đề. Điều quan trọng là số tên phải vừa với túi tiền gia hạn và với thời gian bạn chăm được.
Đăng ký tên miền rồi có phải là chủ vĩnh viễn không?
Không. Bạn có quyền dùng tên trong thời hạn đã trả, thường tính theo năm, và phải gia hạn để giữ tiếp. Quên gia hạn quá thời gian cho phép thì tên có thể bị xoá và người khác đăng ký mất.
Sưu tập tên miền có giống chơi chứng khoán không?
Không nên nghĩ như vậy. Tên miền không có sàn khớp lệnh, không có giá niêm yết chung, mua bán rất chậm và phụ thuộc vào việc có đúng người cần đúng cái tên hay không. Coi nó là thú chơi có chi phí thì đỡ thất vọng hơn nhiều.
