Khi một tên miền trùng hoặc gây nhầm lẫn với thương hiệu người khác đã có, chủ thương hiệu có thể khiếu nại theo thủ tục giải quyết tranh chấp tên miền. Theo cơ chế phổ biến với các đuôi quốc tế, họ phải chứng minh ba điều: tên giống hoặc gây nhầm với nhãn hiệu của họ, người giữ tên không có quyền hay lợi ích chính đáng, và tên được đăng ký cũng như sử dụng với ý xấu.
Chào bạn, đây là Nhà Sưu Tập. Tập này hơi khô một chút, nhưng người giữ tên nào cũng nên hiểu, để biết vì sao có những cái tên đẹp mà người tử tế không đụng vào. Mình chỉ nói cơ chế chung, chuyện cụ thể thì luôn cần hỏi luật sư.
Chiếm dụng tên miền là gì?
Chiếm dụng tên miền là đăng ký một cái tên trùng hoặc gần giống thương hiệu người khác, với mục đích bán lại cho chính chủ thương hiệu, gây nhầm lẫn để kéo khách, hay làm hại uy tín của họ.
Ví dụ một người thấy một chuỗi cửa hàng nổi tiếng chưa giữ tên ở đuôi nào đó, liền đăng ký rồi đòi một khoản lớn. Hoặc dựng trang giả bán hàng nhái dưới tên gần giống. Đó là những trường hợp điển hình.
Thế giới đã có thủ tục riêng để xử lý chuyện này nhanh và rẻ hơn kiện ra toà. Chủ thương hiệu nộp đơn tới một đơn vị giải quyết tranh chấp được công nhận, có hội đồng xem xét hồ sơ của cả hai bên.
Nếu chủ thương hiệu thắng, tên có thể bị chuyển sang họ hoặc bị huỷ. Người giữ tên mất tên, và thường mất cả phí đã bỏ ra.
Ba điều chủ thương hiệu phải chứng minh
Điều thứ nhất, tên miền giống hệt hoặc giống tới mức gây nhầm với nhãn hiệu mà họ có quyền. Nhãn hiệu thường phải là thứ có thật, đã được bảo hộ hoặc được dùng rộng rãi.
Điều thứ hai, người giữ tên không có quyền hay lợi ích chính đáng với tên đó. Nếu bạn dùng tên cho một việc kinh doanh thật, trùng tên một cách vô tình, hay tên là một chữ chung bạn dùng đúng nghĩa, bạn có thể có lợi ích chính đáng.
Điều thứ ba, tên được đăng ký và dùng với ý xấu. Những dấu hiệu ý xấu thường gặp là chào bán tên cho chính chủ thương hiệu với giá cao, dùng tên để kéo khách của họ, hay giữ hàng loạt tên na ná nhiều thương hiệu.
Cả ba điều đều phải được chứng minh. Đó là lý do người giữ một chữ chung, dùng đúng nghĩa thông thường, ít khi thua chỉ vì có một doanh nghiệp nào đó trùng tên.
Tên chung có bị tranh chấp không?
Một chữ chung của ngôn ngữ, như tên một nghề, một món ăn, một khái niệm, không thuộc độc quyền của ai. Nhiều doanh nghiệp có thể dùng cùng chữ đó trong tên của mình.
Vì vậy người giữ tên chung, dùng hoặc giới thiệu tên theo đúng nghĩa thông thường, thường ở thế an toàn. Nhưng an toàn không có nghĩa là miễn nhiễm. Nếu bạn giữ chữ chung mà lại dùng nó để nhắm vào khách của một thương hiệu cụ thể, câu chuyện khác đi.
Ngược lại, cũng có trường hợp chủ thương hiệu lạm dụng thủ tục để cố giành một tên chung mà họ không có quyền. Trong giới gọi đó là chiếm đoạt ngược. Hội đồng giải quyết tranh chấp có thể ghi nhận hành vi này nếu thấy rõ.
Đó là lý do người sưu tập tử tế thích tên chung đúng nghĩa: giá trị nằm trong ngôn ngữ, không dựa vào uy tín của ai khác.
Với đuôi Việt Nam thì sao?
Với tên miền đuôi Việt Nam, tranh chấp được giải quyết theo pháp luật Việt Nam. Theo cơ chế chung, các bên có thể thương lượng, hoà giải, đưa ra trọng tài hoặc khởi kiện tại toà án.
Những nguyên tắc cơ bản cũng tương tự: quyền đối với nhãn hiệu, tên thương mại, lợi ích chính đáng của người giữ và ý đồ khi đăng ký. Chi tiết điều kiện và thủ tục nên hỏi luật sư hoặc cơ quan có thẩm quyền ở thời điểm phát sinh.
Nhà đăng ký và đơn vị quản lý đuôi thường thực hiện theo quyết định của nơi có thẩm quyền giải quyết, chứ không tự phân xử ai đúng ai sai.
Nếu bạn là doanh nghiệp, cách phòng tốt nhất là đăng ký nhãn hiệu và giữ các tên miền chính của mình sớm. Nếu bạn là người sưu tập, cách phòng tốt nhất là không giữ tên dính thương hiệu người khác.
Nguyên tắc cho người sưu tập tử tế
Nguyên tắc thứ nhất: trước khi giữ tên, tra xem có thương hiệu nào đang dùng chữ đó không. Nếu có và tên của bạn có thể gây nhầm, đừng giữ.
Nguyên tắc thứ hai: không chủ động chào bán tên cho một doanh nghiệp có thương hiệu trùng với tên. Nếu họ tự tìm tới, nói chuyện thiện chí và cân nhắc giá hợp lý.
Nguyên tắc thứ ba: dùng và giới thiệu tên theo nghĩa chung của nó. Một tên về một nghề thì giới thiệu cho người làm nghề đó, không lôi tên thương hiệu nào vào.
Ở các kho tên nghiêm túc, như kho Tên Miền Đẳng Cấp tại tenmiendangcap.com, tên được chọn theo nghĩa chung của chữ tiếng Việt. Câu hỏi để bạn tự soát mỗi lần định giữ một tên: nếu chủ một thương hiệu nhìn thấy tên này trong tay mình, họ sẽ thấy bình thường hay thấy bị chặn đường.
Câu hỏi thường gặp
Đăng ký tên miền trước có được ưu tiên hơn thương hiệu đăng ký sau không?
Việc ai đăng ký trước là một yếu tố được xem xét, nhưng không tự quyết định tất cả. Hội đồng còn xem quyền và lợi ích chính đáng cùng ý đồ của người giữ. Trường hợp cụ thể cần hỏi luật sư.
Tên miền giống tên công ty nhỏ ở địa phương có bị tranh chấp không?
Có thể, nếu công ty đó có quyền với tên và bạn giữ tên với ý xấu. Nhưng nếu tên là chữ chung và bạn dùng đúng nghĩa, rủi ro thấp hơn nhiều.
Thua tranh chấp tên miền thì mất gì?
Thường là mất tên, bị chuyển sang bên thắng hoặc bị huỷ, cùng với chi phí đã bỏ ra. Tuỳ hoàn cảnh, còn có thể ảnh hưởng tới uy tín của người giữ tên.
Doanh nghiệp nên làm gì để tránh bị chiếm tên?
Đăng ký nhãn hiệu sớm và giữ các tên miền chính với các đuôi quan trọng ngay khi đặt tên thương hiệu. Phòng từ đầu rẻ hơn rất nhiều so với tranh chấp về sau.
Người giữ tên có thể tự bảo vệ khi bị khiếu nại sai không?
Có, bằng cách nộp phản hồi kèm bằng chứng về lợi ích chính đáng, như việc dùng tên đúng nghĩa chung hay kế hoạch kinh doanh có thật. Nên nhờ luật sư có kinh nghiệm về sở hữu trí tuệ.
