Tên miền có thể nghe rất đẹp mà vẫn sai nghĩa. Chuỗi chữ không dấu đọc theo một cách khác cho ra nghĩa xấu, tên vô tình trùng thương hiệu của người khác, hay một chữ bình thường ở vùng này lại mang nghĩa lạ ở vùng kia. Cách tránh duy nhất là đọc kỹ, đọc bằng nhiều đôi tai, trước khi giữ.
Chào bạn, đây là Nhà Sưu Tập. Tập này hơi giống một buổi kể chuyện cười ra nước mắt, vì ai chơi tên miền lâu cũng từng giữ nhầm ít nhất một cái tên. Mình kể các kiểu bẫy hay gặp để bạn né được sớm.
Bẫy thứ nhất: chuỗi dính liền đọc ra chữ khác
Tên miền viết liền không có khoảng trắng. Người giữ tên biết rõ chỗ ngắt, nhưng người đọc thì không. Họ có thể ngắt ở chỗ khác và đọc ra một cụm hoàn toàn khác ý bạn.
Trong tiếng Anh, giới tên miền có hẳn những chuyện cười kinh điển về những cái tên dính liền đọc ra nghĩa tục. Tiếng Việt cũng vậy, có những chuỗi mà ngắt sai một chỗ là thành chữ không nên nói trước đám đông.
Cách kiểm đơn giản là đưa chuỗi chữ cho vài người chưa biết gì, nhờ họ đọc to lên theo cách tự nhiên nhất. Nếu có ai đọc ra một cụm khác, nhất là cụm khó nghe, hãy cân nhắc lại.
Có những lúc một dấu gạch ngang đặt đúng chỗ cứu được tên. Nhưng như mình đã nói ở tập trước, gạch ngang lại có cái khó riêng. Đôi khi bỏ tên đó đi là quyết định nhẹ nhõm nhất.
Bẫy thứ hai: một chuỗi không dấu nhiều cách đọc
Tiếng Việt bỏ dấu thì một chuỗi có thể là nhiều chữ khác nhau. Có những tên nằm giữa hai nghĩa: một nghĩa về đất đai, một nghĩa về thờ cúng; một nghĩa là quán vắng khách, một nghĩa là quán bán vàng; một nghĩa là nghề giữ tiền quỹ, một nghĩa là con thú quý hiếm.
Người giữ tên thường nghĩ tới đúng nghĩa mình muốn và quên rằng người khác có thể đọc nghĩa kia. Có khi chính người viết nội dung cho trang cũng đọc nhầm, rồi viết cả bài theo nghĩa sai.
Lời khuyên của người làm lâu là khi một chuỗi đọc được nhiều cách, hãy chọn cách đọc rộng hơn, nghĩa là cách mà nhiều người hiểu nhất và có nhiều người cần nhất. Rồi ghi rõ cách đọc đó trong sổ của mình.
Ghé Tên Miền Đẳng Cấp tại tenmiendangcap.com, bạn sẽ thấy mỗi tên ở đó đều được ghi cách đọc kèm theo. Đó chính là để khoá nghĩa, không để mỗi người hiểu một kiểu.
Bẫy thứ ba: trùng tên người khác đang dùng
Có những cái tên bạn nghĩ là chữ chung, nhưng thật ra đã là tên của một thương hiệu có tiếng, một sản phẩm, một chương trình. Bạn giữ với ý tốt, nhưng trong mắt chủ thương hiệu, đó là một cái tên bị chiếm.
Trước khi giữ, hãy tìm cái tên trên công cụ tìm kiếm và trên mạng xã hội. Nếu nó dẫn ngay tới một doanh nghiệp đang dùng, nhất là doanh nghiệp đã đăng ký nhãn hiệu, đừng giữ.
Bẫy này nguy hiểm vì nó không chỉ là chuyện tiền phí. Chủ thương hiệu có quyền khiếu nại, và người giữ tên có thể bị coi là hành xử thiếu thiện chí. Tiếng xấu ấy theo người sưu tập rất lâu.
Một cách tự soát là hỏi: nếu mình là chủ của doanh nghiệp đang mang tên này, mình có thấy khó chịu khi người khác giữ nó không. Nếu câu trả lời là có, hãy buông.
Bẫy thứ tư: chữ đổi nghĩa theo vùng miền
Tiếng Việt có những chữ mà mỗi miền hiểu một kiểu. Một từ rất bình thường ở miền Nam có thể nghe lạ hoặc mang ý khác ở miền Bắc, và ngược lại. Một từ địa phương có khi người vùng khác không hiểu gì.
Nếu tên của bạn dùng một chữ địa phương, hãy nghĩ xem khách của bạn ở đâu. Một quán ăn chỉ phục vụ một vùng thì chữ địa phương lại là điểm cộng, nghe gần gũi. Một dịch vụ cho cả nước thì nên chọn chữ ai cũng hiểu.
Có những chữ nghe bình thường khi đứng một mình nhưng ghép với chữ khác lại gợi nghĩa không hay ở một vùng. Chỉ người vùng đó mới nhận ra, nên phép thử với người ở nhiều miền rất đáng làm.
Còn với tên tiếng Anh, hãy cẩn thận với chữ có nghĩa khác khi đọc theo kiểu Việt. Một chữ tiếng Anh vô hại có khi phát âm theo giọng Việt lại thành một từ khó nghe.
Một quy trình nhỏ để tránh sai nghĩa
Người giữ tên lâu năm thường làm bốn bước. Bước một, viết ra mọi cách đọc có thể của chuỗi chữ, cả cách đúng ý mình lẫn cách người khác có thể đọc. Bước hai, tìm xem có thương hiệu nào đang dùng tên đó không.
Bước ba, đưa tên cho vài người ở các vùng khác nhau đọc và nói họ hiểu gì. Bước bốn, ngủ một đêm rồi đọc lại. Nhiều cái tên nửa đêm thấy tuyệt, sáng ra thấy có vấn đề.
Quy trình này mất vài ngày cho mỗi tên quan trọng. Nghe thì chậm, nhưng nó rẻ hơn rất nhiều so với việc giữ một cái tên nhiều năm rồi mới biết nó mang nghĩa không ai muốn.
Bạn thử nhớ lại xem, có cái biển hiệu nào ngoài đường từng làm bạn bật cười vì đọc ra một nghĩa khác không. Người đặt tên đó chắc chắn đã không làm bước ba.
Câu hỏi thường gặp
Lỡ giữ một tên miền có nghĩa xấu thì làm gì?
Nếu chưa dùng, cách gọn nhất là không gia hạn khi tới hạn. Nếu đã dùng làm trang, có thể chuyển sang một tên mới và để tên cũ chuyển hướng về tên mới một thời gian cho khách quen.
Có cách nào tra xem một tên đã được đăng ký nhãn hiệu chưa?
Cơ quan quản lý sở hữu trí tuệ thường có công cụ tra cứu nhãn hiệu công khai. Nếu không chắc, nên hỏi đơn vị tư vấn sở hữu trí tuệ trước khi giữ hoặc dùng tên đó cho kinh doanh.
Một tên có hai nghĩa thì có đáng giữ không?
Có thể đáng, nhất là khi cả hai nghĩa đều đẹp. Quan trọng là bạn chọn một nghĩa chính, ghi rõ, và khi dựng trang hay giới thiệu thì nhất quán theo nghĩa đó.
Tên miền dịch từ tiếng Anh sang tiếng Việt có bẫy gì?
Dịch sát chữ thường cho ra cụm người Việt không nói. Tốt hơn là tìm chữ tiếng Việt mà người dùng vẫn gọi cái thứ đó ngoài đời, dù nó không khớp từng chữ với bản tiếng Anh.
Nên hỏi bao nhiêu người trước khi chốt một tên?
Không cần đông, năm người khác tuổi, khác vùng là đủ phát hiện phần lớn vấn đề. Quan trọng là họ chưa biết trước ý bạn muốn nói gì.
