Giữ an toàn tài khoản quản lý tên miền cần năm thứ: một mật khẩu riêng và mạnh, xác thực hai lớp, một hộp thư khôi phục được bảo vệ kỹ không kém, khoá chuyển bật cho mọi tên, và nguyên tắc không bao giờ đưa thông tin đăng nhập cho ai. Mất tài khoản là có thể mất cả bộ sưu tập trong một buổi tối.
Chào bạn, đây là Nhà Sưu Tập. Người ta hay lo chuyện quên gia hạn, nhưng có một cách mất tên còn nhanh và đau hơn: bị chiếm tài khoản. Tập này mình nói những lớp khoá mà người giữ tên nào cũng nên có.
Mật khẩu riêng cho từng nơi
Sai lầm phổ biến nhất là dùng chung một mật khẩu cho nhiều trang. Khi một trang nào đó bị lộ dữ liệu, kẻ xấu đem danh sách mật khẩu đi thử ở khắp nơi, trong đó có các nhà đăng ký tên miền.
Tài khoản tên miền xứng đáng có một mật khẩu riêng, dài, không đoán được, không dùng ở đâu khác. Dùng một ứng dụng quản lý mật khẩu sẽ giúp bạn nhớ mà không phải viết ra giấy dán cạnh máy.
Đừng dùng thông tin dễ đoán như năm sinh, số điện thoại, tên con. Với người giữ tên, kẻ xấu thường đã tìm hiểu bạn trước khi ra tay.
Định kỳ kiểm tra xem có thông báo đăng nhập lạ không. Nhiều nhà đăng ký gửi thư khi có đăng nhập từ thiết bị mới, đừng bỏ qua những thư ấy.
Xác thực hai lớp là bắt buộc
Xác thực hai lớp nghĩa là ngoài mật khẩu, bạn cần thêm một mã từ điện thoại hay một thiết bị riêng mới đăng nhập được. Kể cả khi mật khẩu bị lộ, kẻ xấu vẫn bị chặn ở lớp thứ hai.
Nếu được chọn, hãy dùng ứng dụng tạo mã hoặc khoá bảo mật vật lý thay vì mã gửi qua tin nhắn. Tin nhắn có thể bị chặn nếu kẻ xấu chiếm được sim của bạn, chiêu này có thật và đã xảy ra với nhiều người.
Khi bật xác thực hai lớp, hãy lưu các mã dự phòng ở nơi an toàn. Mất điện thoại mà không có mã dự phòng, chính bạn cũng bị khoá ngoài tài khoản của mình.
Mỗi lần đổi điện thoại, nhớ chuyển ứng dụng tạo mã sang máy mới trước khi xoá máy cũ.
Hộp thư khôi phục là cửa sau
Phần lớn tài khoản cho đặt lại mật khẩu qua thư điện tử. Nghĩa là ai chiếm được hộp thư của bạn cũng chiếm được tài khoản tên miền. Hộp thư khôi phục chính là cửa sau của cả bộ sưu tập.
Vì vậy hộp thư đó cũng phải có mật khẩu riêng và xác thực hai lớp. Bảo vệ tài khoản tên miền mà bỏ ngỏ hộp thư giống khoá cửa trước nhưng mở toang cửa sau.
Như mình đã nói ở tập trước, đừng dùng hộp thư chạy trên chính tên miền đang giữ làm hộp thư khôi phục. Nếu tên gặp sự cố, bạn mất cả đường khôi phục.
Một số người giữ nhiều tên dùng một hộp thư riêng chỉ cho việc quản lý tên, không công bố ở đâu, không dùng đăng ký mạng xã hội. Ít người biết hộp thư đó tồn tại thì ít ai nhắm vào.
Khoá chuyển và khoá ở cấp đuôi
Khoá chuyển là một công tắc trên từng tên. Khi bật, tên không thể bị chuyển sang nhà đăng ký khác. Hãy bật cho mọi tên, chỉ tắt đúng lúc bạn chủ động chuyển.
Với tên rất quan trọng, một số đuôi và nhà đăng ký còn có lớp khoá cao hơn, đặt ở cấp đơn vị quản lý đuôi. Muốn thay đổi gì cũng phải qua thêm bước xác minh thủ công. Lớp này có phí, nhưng đáng với tên thương hiệu chính.
Khoá không làm phiền việc dùng tên hằng ngày. Trang vẫn chạy, thư vẫn chạy, chỉ những thay đổi quan trọng mới bị chặn lại.
Mỗi lần rà soát bộ sưu tập, hãy xem lại tên nào đang tắt khoá. Có khi bạn tắt để chuyển rồi quên bật lại.
Những chiêu lừa nhắm vào người giữ tên
Chiêu thứ nhất là thư giả nhà đăng ký, mình đã nói ở tập trước. Chiêu thứ hai là người lạ nhắn tin xin mua tên với giá hấp dẫn, rồi đề nghị dùng một trang trung gian do họ chỉ định. Trang đó là giả, lập ra để lấy mã chuyển hoặc thông tin đăng nhập của bạn.
Chiêu thứ ba là giả làm bộ phận hỗ trợ, gọi điện bảo tài khoản của bạn có vấn đề và xin mã xác thực. Không nhà đăng ký đàng hoàng nào gọi để xin mã của bạn.
Chiêu thứ tư nhắm vào người làm cùng: kẻ xấu lừa nhân viên, người thân có quyền vào tài khoản. Vì vậy càng ít người biết mật khẩu càng tốt. Nếu cần chia quyền, hãy dùng tính năng phân quyền của nhà đăng ký thay vì đưa mật khẩu.
Nguyên tắc chung: chậm lại. Mọi lời đề nghị gấp gáp liên quan tới tên miền đều đáng ngờ. Bạn thử nghĩ, nếu ngày mai có người gọi bảo mình là bên hỗ trợ và xin mã, bạn sẽ trả lời họ thế nào.
Câu hỏi thường gặp
Tài khoản tên miền bị chiếm thì làm gì trước?
Liên hệ ngay bộ phận hỗ trợ của nhà đăng ký qua kênh chính thức, báo tài khoản bị chiếm và yêu cầu khoá các thay đổi. Đồng thời đổi mật khẩu hộp thư khôi phục và kiểm tra các tài khoản khác dùng chung mật khẩu.
Tên miền bị chuyển trái phép có lấy lại được không?
Có những quy trình giải quyết chuyển nhượng trái phép giữa các nhà đăng ký, nhưng cần hành động nhanh và có bằng chứng bạn là chủ hợp pháp. Càng để lâu càng khó.
Có nên cho nhân viên dùng chung tài khoản tên miền công ty không?
Không nên đưa mật khẩu chung. Hãy dùng tính năng phân quyền nếu nhà đăng ký có, và khi nhân viên nghỉ việc, thu hồi quyền ngay.
Mã xác thực gửi qua tin nhắn có đủ an toàn không?
Tốt hơn không có, nhưng kém an toàn hơn ứng dụng tạo mã hay khoá bảo mật vật lý, vì sim có thể bị chiếm. Nếu nhà đăng ký hỗ trợ, nên chọn cách mạnh hơn.
Có cần ghi lại mật khẩu ra giấy không?
Nên lưu trong một ứng dụng quản lý mật khẩu đáng tin. Nếu ghi ra giấy để phòng khi cần, hãy cất ở nơi an toàn như két, không để cạnh máy tính và không chụp ảnh lưu trong điện thoại.
