Một biển số xe ở Việt Nam đọc từ trái sang phải gồm ba phần: mã tỉnh thành hai chữ số, phần sê ri có chữ cái, rồi dãy số thứ tự đăng ký. Màu nền cho biết loại xe: nền trắng chữ đen cho xe cá nhân và doanh nghiệp không kinh doanh vận tải, nền vàng chữ đen cho xe kinh doanh vận tải, nền xanh chữ trắng cho xe cơ quan nhà nước, nền đỏ cho xe quân đội.
Chào bạn, đây là Nhà Sưu Tập. Mỗi ngày bạn nhìn thấy hàng trăm tấm biển số mà có lẽ chưa từng đọc kỹ một tấm nào. Tập này mình biến tấm biển thành một câu chuyện nhỏ, để lần sau dừng đèn đỏ bạn có thứ để ngẫm.
Hai chữ số đầu: mã tỉnh thành
Hai chữ số đầu tiên trên biển là mã của tỉnh thành nơi xe được đăng ký. Mỗi tỉnh thành có một hoặc vài mã. Những thành phố lớn có nhiều xe thường có nhiều mã khác nhau.
Người hay đi đường lâu năm có thể nhìn mã mà đoán xe từ đâu tới. Đây là một trò chơi vui của người lái xe đường dài, nhìn biển mà nhớ về những vùng đất.
Nhưng đừng vội đoán quê một người qua biển số. Theo cơ chế biển định danh, người chuyển nơi ở không bắt buộc đổi biển, nên biển có thể mang mã của nơi họ từng ở. Thêm nữa, sau những lần sắp xếp đơn vị hành chính, cách dùng mã cũng có thể được điều chỉnh.
Biển số là thông tin đăng ký, không phải thẻ căn cước của quê hương. Đoán sai quê người khác rồi bình phẩm là chuyện dễ gây mất lòng.
Phần sê ri: chữ cái ở giữa
Sau mã tỉnh là phần sê ri, thường là một hoặc hai chữ cái, với xe máy có thể kèm thêm chữ số. Sê ri giúp chia số lượng biển rất lớn thành từng nhóm, mỗi nhóm có dãy số riêng.
Có những chữ cái được dành riêng cho một số loại xe hay loại chủ xe theo quy định. Người trong nghề nhìn sê ri có thể đoán được phần nào loại xe, nhưng quy định về sê ri thay đổi theo thời gian.
Người chơi biển đẹp đôi khi để ý sê ri, thích sê ri trùng chữ cái đầu tên mình hay tên doanh nghiệp. Đây là cái thú thêm vào, không phải chuẩn chung.
Với đa số người, phần sê ri ít được nhớ nhất. Khi đọc biển cho ai nghe, người ta hay nói mã tỉnh rồi nhảy ngay xuống dãy số.
Dãy số cuối: nơi nằm vẻ đẹp
Biển ô tô hiện nay thường có năm chữ số ở phần cuối, viết thành nhóm ba số rồi hai số. Những biển cũ hơn có bốn chữ số. Dãy số này là thứ tự đăng ký trong sê ri.
Đây là phần mà người chơi biển đẹp để ý nhất, như mình đã nói ở các tập trước: ngũ quý, tứ quý, sảnh tiến, số gánh, các cụm lộc phát.
Với biển năm số, khả năng có ngũ quý là mười trên một trăm nghìn tổ hợp, tức cứ mười nghìn biển mới có một biển ngũ quý. Đó là lý do biển ngũ quý hiếm như vậy.
Dãy bốn số của biển cũ thì có một sức hút riêng: nó gợi nhớ một thời, giống như đầu số điện thoại cũ với người chơi sim.
Màu nền nói gì về chiếc xe?
Nền trắng chữ đen là màu quen thuộc nhất, dành cho xe của cá nhân và doanh nghiệp không làm kinh doanh vận tải. Phần lớn xe bạn thấy ngoài đường mang màu này.
Nền vàng chữ đen dành cho xe kinh doanh vận tải, như xe khách, xe tải chở hàng thuê, xe taxi, xe hợp đồng. Nhìn biển vàng là biết xe này đang chở khách hay chở hàng kiếm sống.
Nền xanh chữ trắng dành cho xe của cơ quan nhà nước và một số đơn vị theo quy định. Nền đỏ dành cho xe quân đội. Xe của cơ quan, tổ chức nước ngoài có ký hiệu riêng.
Với người chơi biển, màu nền cũng là một phần của tấm biển. Một dãy số đẹp trên biển vàng của đội xe dịch vụ giúp khách dễ nhớ và dễ gọi lại.
Đọc biển mà không soi mói
Đọc biển số là một thú vui vô hại khi dừng ở mức ngắm. Nhưng biển số cũng là thông tin gắn với một người cụ thể. Chụp biển xe người khác rồi đăng lên mạng kèm lời bình phẩm, nếu không phải vì lý do an toàn hay phản ánh vi phạm chính đáng, là xâm phạm sự riêng tư.
Có những trang trên mạng chuyên săn và chụp xe biển đẹp. Nếu bạn làm vậy, hãy che bớt thông tin hoặc hỏi ý chủ xe, nhất là khi ảnh có cả người và nhà của họ.
Và tuyệt đối không dùng biển số để tìm tung tích, đeo bám người khác. Đó không còn là thú chơi mà là hành vi có thể vi phạm pháp luật.
Câu hỏi để bạn thử lần tới khi dừng đèn đỏ: nhìn chiếc xe phía trước, bạn đọc ra được những gì từ tấm biển của nó mà không cần biết chủ xe là ai.
Câu hỏi thường gặp
Biển số nền vàng là xe gì?
Biển nền vàng chữ đen dành cho xe kinh doanh vận tải, như xe khách, xe tải chở thuê, taxi và xe hợp đồng. Xe cá nhân không kinh doanh vận tải dùng biển nền trắng.
Biển số nền xanh là xe của ai?
Biển nền xanh chữ trắng dành cho xe của cơ quan nhà nước và một số đơn vị theo quy định. Đây là xe công, không phải xe cá nhân.
Nhìn mã tỉnh có biết chủ xe ở đâu không?
Không chắc. Mã tỉnh cho biết nơi xe được đăng ký, nhưng theo cơ chế biển định danh, chủ xe chuyển nơi ở không bắt buộc đổi biển. Nên đừng đoán quê người khác qua biển số.
Biển ô tô bốn số và năm số khác nhau thế nào?
Biển bốn số là kiểu cũ hơn, biển năm số là kiểu hiện nay giúp tăng số lượng biển trong mỗi sê ri. Người chơi biển đẹp nhìn cả hai, mỗi loại có sức hút riêng.
Có được chụp ảnh biển số xe người khác đăng lên mạng không?
Nên tôn trọng sự riêng tư của chủ xe. Nếu không có lý do chính đáng như phản ánh vi phạm, hãy che biển hoặc hỏi ý chủ xe trước khi đăng.
